Saturday, November 20, 2010

ZOMI ADVENTIST NET: THALTANG THUM

ZOMI ADVENTIST NET: THALTANG THUM: "A nihun zangkuam lopa lak sawlbawk gei kuama muhlohna munah kipomin kinamin khitui naptui luangin awm kisat kauhkauhin mitsan niln..."

Wednesday, November 17, 2010

ZOMI NUMEI LEH LAI.

Pasian Thu Leh Zolai.

Pasian thu leh Zolai ongton khawm in J.H.Cope te nupa tungtawnin 1910 kumin Zolai a nei ki suak hi.Zomi ten Zolai ih neih zawh kum 50lom ( 1910-1960 ) sungin ih lai theih leh ih lai neih bulpi pen Laisiangtho leh Tedim Labu hi-a a nungah ZBC labu pibek a hihi. A hangpen leitung pilna a sinzo kitamnailo in tua sungpan in zongh Zomi numei te ki hel zonailo lai a hihman a hihi. A hi zongin Topa hehpihna tawh a nihna kum 50lom ( 1960-2010 ) ciangin pen leitung pilna a sin ih Zomi pasalte hongtam semsem mah bangin Zomi numei te zongh pasal te mah tawh kibangin sangkah hongtam toto in ih minam buppi in lai inh hong khangto sak aa, mi dangte tawh hongki kimto saksuak hi.

Zolai ih neih ih theih ma-in Zomi numei te dinmun enkik pakleng -lokho, singpua, annsu, annhuan, tuitawi, nausuak, naukem, vok an zong, vok an pia, teek te vaknang buukteep, lokuan kawmin khau khuuk kawm, vaiciah kawm in singpua khauphan kawmlaai, inntun teh singpaii khinphet pasal te dawnding zubel luup, man khinphet zingann ding su, tua zawh teh tawm khat khut le khe sil-in annne zasan meh cih tha dah cii zongh meh ngamlo, niksing mah tawh tulcil sa-in annne tutphah ah tu kha lo, ann a kikhamciang kuang le keu tengsoup, a zingsang ading vaimim a mindong uii-in a min dong ngak, khau kheek a hih kei leh khau phan, vaimim tol in lum, zingsang phalvak tuungin tho-in sing vazingpuak, ongtun teh nitak anding vaimim thunkhat su,tua khit teh sun ann ding ann umthun zing annne kuang nawhsil a manteh TU leh HEI,SENG mann in lokuan cihbang teng a hih manun manngei mahmah lo uh hi. Nipi ni tawl omding ci-in taiteh bungkhat bungnih bang su-in sunkam teh huan va khopak in a manteh singkang pua ci-in cihtawm pakding singkeu vapua lai-uh a hih manin vaipuak a zahnih bangin a nei a citak a lungduai Zomi numei te ahi uh hi.

Pasian hehpihna tawh Khamtung gamah Pasian thu ongtungin laisin theihna ding hun a om ciang leuleu in Zomi pasal te bek sang kikah sak aa numei te a hih leh numei leltak sangkah kulkei pasal nei dinguh hi lel bangmah in mangkei un teh ki cih san hi. Sangkah kha lo-in tua zawh hunkhat ciangin numei pawlkhat sangkah in numei khuavall pasal bangin om kicih sanin numei te adingin pen pasal neih TA neih leh innna louna semding te bek hi ci-in ki ngaihsun kha ngei hi.

Tua bangin a ki zahpih kawmkawm mah in Zomi numei ten onghan ciamin khua lampan na ngawnin ann guai pua in sangpi te ah ongkah uh hunkhat ongtungin mid-wife;nurse leh sangsia kumpi nasem cihte ong omta hi. Hi bangthu hoih te nu leh pa te inh a muh uh ciangin a tanu te uh sang ongna kah sak mahmah uh aa mun tuamtuam ah nasem in ongki om banah Zomi numei te zongh Laisiangtho sangkah kitam to pah in Pasian nasem zongh hong tam hi. Tua a hih manin Lai inh ih Zomi numei te onglamn to aa, Ih Zogam ah hi ta leh Kawlgam Vaaigam leitung muntuamtuam dongah suan leh muanpi in ongom thei ta uh hi.

Tua a hih manin mailam hun ah Ei Zomi numei te inh 100 ah 100 inh lai ih theih ding kisam aa Zolai Zopau theih na inh leitung midang te ongki kimsak na khat zongh na hisim gige hi. Zomi numei te inh lai ong thei uh hen la Zopau zolao ongthei le-uh a innkuan sungah kijang dinga tua pan in zongh Zomi te khantohna lianpi ongpiang ding na-na hihi.

Tu mahmah in enpak le hangh Zomi numei laklawh pawlkhat Kawlpau thei sunsun te ciang'a mau leh a mau kiteisak hikisa uh in Zomi pasal te Zomi innkuansung don-in en nuampha nawnlo vial uh in namdang te khutnuai tungin sila bangin a tung kitam mahmah ta hi, A hang inh ei sangin midangte inh lai mu/thei masa zaw uh in En lai tawmmu in tawm ih theih ciangin ki khua daak thei pan aa ih lai theih tawmlua a hih man hi-in mi dang te van leh lei bangin ih ngaih sut khak man hi-in ei lungsim puaktakpi na ngawn hangtak in semngam lo in midang te muang in a belkha kihi ta zen hi.

Tua a hih manin mai lam hun ah Ih Zomi numei te inh lai ong theih ding uh thupi mahmah aa a neu a lian inh ih hanciam pih ding a hihi.

Zomi a kua makhempeuh ih biak Topa Pasian inh a thupha ongbuak sukta hen...

Sunday, July 11, 2010

Zokam Tellkhehna.

Buk = buk cih ciangin tawmvei tawlngakh pakna hi-a, a tawntungin om suakna leh a ki mangden hilo hi.
Inn = inn cih ciangin a tawntungin a ki mangsuak ding hi-in ih nuntak sungin ih belh ih suan tawpna a hihi.
Innkaa = innkaa cih ciangin ni danglai in innpi sung lutma-in ki tawn kisiik phot a hih manin inn ma-in thuak innpi huh cihna a hihi.
Ha = ha cih ciangin ni danglai mite a kam kat uh ciangin a hu un' ha! ci-in ging khia a hih manin tua panin ih kamsunga om guhkang te ki dawk in Ha' a ci ih hihi.
Ak = ak cih ciangin patau baih cihna hi-in a patauh ciangin a aw'suah ak' ah' cihna tawh kisam a hihi.
Bawng = bawng cihciangin genhak, kisai theilo,kua mah thusim lo cihna hi-a a mel leh a gamtat zia tawh kizui-in kisam a hihi.
Sial = sial cih ciangin lungleng baih,lungleng leh khua dakin a mei tungsak in hamham a hih manin a omzia leh a mel tawh ki tuakin ki min vawh a hihi.
Kel = kel cih ciangin melneu in a mel neu-na tawh kituak in gap/ki gak/om mawh/phengphi a hih manin Kel kici a hihi.
Vok = vok cih ciangin nin lak tholak ah bual in tua a bual na ah a mukliip in a muk leh a mit a bil tawh kituak in hi vekvok a hih manin Vok kici a hihi.
Sakol = sakol cih ciangin ganhing te lakpan in mi hingte inh vanpua leh lengkai in jangmasa pen a hih manin sa khempeuh lakpan kol kibulh masa pen a hih man hi-in uk cip,ki tuncip a cihna a hihi.
Lawi = lawi cihciangin a luneu in a kii gol-a sau a hih manin a pumtawh ki tuak lo-in hakh/khua daak tanng siset cih bang omngei lo-in hi leeilawi a hih manin a ma omzia tawh kituak in Lawi a kici a hihi.
Ui = ui cih ciangin hamhat in a muh thak pepeuh a hih kei leh a lung hi mawh na khat ah ham pahpah in a mu masa mi na tawng kha a hih manin a tawt ciangin a mu masa mi ki gaih in ui' cikha a hih manin tua paisuak a hihi.
Zusa = zusa cih ciangin nin lak tho lak ah gamta in ni danglai ih pu/pa te zunek sa nekna ah an nengkia sa nengkia tawmin napai/gamta a hih manin Zusa kici paisuak a hihi.
Zawhngeu = zawhngeu cih ciangih a melneu in hi ngeungau-a a mulnel in a ham ciangin a aw' zawlin damtakin kaii pian a hih manin Zawlneu panin ongpai a hihi.
Bui = bui cih ciangin a mei tomin a mitbing a hih manin khua sau-pi mulo in a mit sangin a bil jangzaw a hih manin a sih loh na dingpi khawngah si thei in a nunzia tawh kituak in Bui kici a hihi.
Vot = vot cih ciangin gamsung ciklakh ah om a hih manin lawngkha/sukha leng vot dekdak in Vot kici ziau a hihi.A tuak masa mi inh a omna vot lua a hih man in a kha kisat in a ging inh vo!vo!vo! ci-in tua pan ongpai a hihi.

Zomto lai ni......

Monday, June 28, 2010

ZOLA.

*. Pi aw na nik tui-in taii, Delh kengkeng aw pi-aw ee,
Delh aw pi delh aw pi,

*. A lii-ah laamsuk diaidiai delh kengkeng aw pi aw ee
delh aw pi delh aw pi,

****************************************.


*. Pi-aw na taiteh pho ak inh ne,,,

A ak ea ? Muu inh tuah,,,

A muu ea ? Sing dawn ah,,,

A sing ea ? Tem inh sat,,,

A tem ea ? Tui inh taii,,,

A tui ea ? Sial inh dawn,,,

A sial ea ? Pu te phaitam ah ,,,
Thau inh kapp,,,

A thau ea inn sungah....

Thursday, June 10, 2010

ETTEH TAKCING MIHING TE..,

MINTHANNA


Shakespear: Loneipa khat in Shakespear van a guk ciangin a van gupa kiman ding cih thei a, amah a van neipa kisungsia in loneipa a kimat se sangin London ah taizaaw ning ci a 1594 kumin London tung hi. A taina London ah Play gelh ding gelkhia a tua pan hong minthang hi. Tua hikei leh leitung in Shakespear theilo ding hi. Khatvei kamsiatna zong tuahphatna leh hamphatna suak thei hi.

H.G.Wells: Laigelh siam minthang pa a naupang laiin a khe kitansak kha a, kum khat sung vakkhia theiloin lupna tung a ngak hi. Tua san ah laibu sim zel a, a tawpna ciang laisim hong thanuam suak hi. A dam ciangin laisim hahkat in laibu hong gelhgelh a, leitungah laigelh siam minthang hong suak hi.

O.Henry: America ah Bank pan sum hawm (Cashier) hi a, a sum hawm siamlo leh a diklo in gamta cih kingawh hi. Kum 5 sung thongsungah kikhum a, tua san ah laibu simin, lai gelh kisin a, a suahtak zawh ciangin zong laibu gelhgelh ahih manin leitung mi minthang khat hong suak hi.

Madame Curie: Mi hausa tanu ahi hi. Mi hausa tanute zong lai a sim sak uh a, sang zong a kahzel uh hi. Tua banga numei sang kikahsak a sanggampa in haza a, a sanggamnu hangin a nu kiangah heh in anu a tawng gawp thei zel hi. Muhdah bawl in liit gawp zel hi. A sanggamnu in tua a theih ciangin nuamsa lo in Poland gam pan Paris khuapi ah khasia in taisan a, tua san ah a laisimna hong zomkik hi. Radium (Nuclear bomb bawlna in a kizang namkhat hi) lam a sinna hong zo to zel in a sawt ciangin hong lawhcing a 1911 kum in Chemistry pan Nobel Prize hong ngah hi. Leitung omsung kuamah in hih numei kamsia nu mangngilh ngei nawnlo ding hi.

Ei Zomi te zong …

Wednesday, June 9, 2010

WORLD CUP.

FIFA cih pen a sau-in Federation International Football Association hi-in,France kam a hihi. May 21 1904 kumin Paris ah FIFA kipan thei hi. Tulai tak a zumpi pen Zurich Switzerland ah omin FIFA khutnuai ah tuciang gam 208 kimawl khopna om thei hi. World Cup tuukpeng kidemna pen 1930 kumin kipan hi-in 2010 ciang a sawmlekua vei-na hi-in 1942 leh 1946 te ah galpi nihna hangin kibawl lo hi.

Hih tuukpeng kidemna ii kammal bulphuh inh For the Game, For the World ci-in et lawm mahmah hi. A khatna ngah khinsa teng;

1. 1930 ; Uruguay.
2. 1934 ; Italy.
3. 1938 ; Italy.
4. 1950 ; Uruguay.
5. 1954 ; W. Germany.
6. 1958 ; Brazil.
7. 1962 ; Brazil.
8. 1966 ; England.
9. 1970 ; Brazil.
10.1974 ; W. Germany.
11.1978 ; Argentina.
12.1982 ; Italy.
13.1986 ; Argentina.
14.1990 ; W. Germany.
15.1994 ; Brazil.
16.1998 ; France.
17.2002 ; Brazil.
18.2006 ; Italy.
19.2010 ; Spain.

Ih Pasian Hoih Hi.

Leitungah mihingin ih pian khitciangin Piangsakpa phatlo leh bialo ki tawm mahmah a hih manin hih a bia te inh kua bia aa kua paai uh hiam cih tawm khat ih en ding hi.

A diakdiak in ei tapidaw te inh Pasian bia ci-in na pasian kua hi-a koi ah om hiam cih ong ki dongh leh dawn hak leh gen hak ih sa mahmah hi. Pasian ih cih pen inh leitung leh vantungah a lianpen na khempeuh a hih thei te pasian ih ci aa a hi zongh in ih kawk thei lian kei hi. Tua ih kawk theih na dingin ih theih ih tel ding kisam masa in ih theih ih tel khit ciangin ki bia ki paai thei pan hi.

Pasian ii cih inh nuntakna ongpia thei in onglak sak thei hi, na te susia thei in khan tohna pia thei hi. Ih mitkha ah ih muh theih pak dingin mei pasian,tui pasian,ganhing pasian leh huih pasian cih bangin ih khen thei hi, a diakdiak in ei tapadaw te biak pasian inh HUIH Pasian hicileng khial hiteh cih na ding haksa hi, Bang hang hiam cih leh ni danglai ih pu/pa te inh khasiangtho inh ongho pih ci-in huih lakpan AW naza uh hi.A hih kei leh Moses bangh zong pasian ci in mei kuang tawh na ki langh hi, Ban ah tulai mihing pawl khatte inh gan hing Bawnglim a kipan ngasa,gul cih te na bia uh hi,ei tapidaw te ih hih leh Pasian bia thu ngen ci-in ih vandak to aa huih lak bek mah ih mu thei hi,kha siangtho inh ongho pih ci-in huih lakpan mahin ih thei ih za hi, tua a hih manin ih pasian inh HUIH Pasian hikici thei thu ongsuak na hihi.

Pasian cih pen a tomin ih tel kim theih nadingin a susia thei-pa, a piangsak thei-pa leh nuntakna/sihna lungnopna leh lungkhamna ongpia thei te peen pasian a hihi.

Pasian inh biak deih in phatngai hi, mite inh a pasian te uh a biak a paai uh leh sum leh paii neihsa lamsa te kengin bia uh aa ei tapidaw kici te ih hih leh ih guaktangin pai in thu ngen ci-in ih kam ih pau pong mawk hi NANG Pasian dingin kituat lecin na lung a kim mah ding hiam? gentehna in SHEN te bangin sahawk,lengmaw,leh khuai mei vak in bia uh aa tua bangte ih muh ciangin mi hing mitmuh na mahmah na ngawn ah a bia a paai takpi ong suak uh hi. Tua a hih manin hi thu te ih theih khitciangin ei khangthak te inh bangci biakin bangci paai ding ih hi hiam cih telthei pah dingin kong lam en hi.

Hi lai teltak in na simna tungtawn in pasian a cih teltak leh gennopsapah na hih manin Topa inh na lampi kong khak te onghon sak henla mavanna leh lungnop kicin na lampi ongguan tawntung ta hen....